1850-1940 | Wederopbouw | Na '65
  • architect
  • straat
  • stijl
  • functie
  • tools
  • Gereedschap

    Plan Zuid

    Plan Zuid is het stedenbouwkundig plan voor de uitbreidingswijken ruwweg ten zuiden van de Ceintuurbaan en de De Lairessestraat, en tussen Amstel en Schinkel: de Nieuwe Pijp, Stadionbuurt, Apollobuurt en Rivierenbuurt. Het plan dateert uit 1915; de wijk was in 1930 grotendeels voltooid.

    De annexatie van een groot deel van de gemeente Nieuwer-Amstel in 1896 maakte het voor Amsterdam mogelijk om zuidwaarts uit te breiden. Aan de architect H.P. Berlage werd gevraagd een stedenbouwkundig plan op te stellen.

    Berlages eerste ontwerp werd afgewezen: het was een parkachtig plan met weinig woningen en daardoor te duur. Berlage ging terug naar de tekentafel en maakte een nieuw plan, dat in 1917 door de gemeenteraad werd aangenomen.

    Aan de basis van Plan Zuid lag geometrie, met vooral driehoeken en vijfhoeken. Daarmee wilde Berlage eenheid bereiken: alle delen gelijkwaardig, met ruimte voor monumentaliteit op centrale plekken. In het oostelijk deel werd de structuur bepaald door de Y van Vrijheidslaan, Churchilllaan en Rooseveltlaan. In het westelijk deel moest de Minervalaan de centrale as worden. Tussen de verkeersaders bedacht Berlage vele rustige straten en pleinen.

    Het Plan is niet geheel uitgevoerd zoals Berlage het had bedacht. Het grote spoorwegstation aan het eind van de Minervalaan is er nooit gekomen; het in 1978 geopende Station Zuid komt hooguit enigszins in de buurt. De Minervalaan werd daardoor een lege as. In plaats van een academie van beeldende kunsten werd aan het andere einde van de Minervalaan in 1962 het Hiltonhotel gebouwd. Ook had Berlage een academisch ziekenhuis in gedachten waar in 1922 het woningbouwcomplex De Dageraad werd opgeleverd. En het stratenplan van de zuidoostelijke buurt is traditioneler geworden dan de concentrische vormen van Berlage. Desalniettemin is de essentie van enkele verkeersaders en veel rustige straten overeind gebleven.

    Behalve de later naar hem vernoemde oostelijke toegangsbrug heeft Berlage zelf geen bouwwerken ontworpen in 'Nieuw Zuid'. Veel van de gebouwen werden ontworpen door architecten van de Amsterdamse School. Zij slaagden er meestal in om dreigende saaiheid van de lange, rechte straatwanden te voorkomen met doelmatig gedecoreerde gevels.

    Sinds 2017 is het gebied een beschermd stadsgezicht.

    Alle complexen

    Bronnen & links:
    Laatste wijziging:
    oktober 2017
      Link Twitter Facebook E-mail